Op de eerste Nationale Toerisme Top, gehouden op 10 oktober 2018, presenteerde NBTC Holland Marketing zijn Perspectief 2030, een nieuwe visie op de bestemming Nederland. Mondiaal, en zeker ook naar Nederland, groeit het internationale toerisme sterk. De prognose is dat het aantal internationale toeristen dat naar Nederland komt, zal groeien van 18 miljoen in 2017 naar 29 miljoen in 2030. Draagt deze visie bij aan de balans tussen toerisme en leefbaarheid?

Hoofdlijnen uit Perspectief 2030

In Perspectief 2030 staat dat 'het doel van de nieuwe toeristische visie is het toekomstbestendig ontwikkelen van de bestemming Nederland, als geliefde, waardevolle en leefbare bestemming. Toerisme is een middel om bij te dragen aan het oplossen van grotere maatschappelijke vraagstukken die invloed hebben op onze welvaart en ons welzijn. Zodat in 2030 élke Nederlander profijt heeft van toerisme (ambitie).'

Udo Geisler (flickr)

Strategische prioriteiten

Het NBTC heeft vijf strategische prioriteiten benoemd waarmee het invulling wil geven aan deze ambitie. In Perspectief 2030 staan vijf prioriteiten:

Prioriteit 1: Lusten en lasten in balans voor alle Nederlanders
Hierbij gaat het om het vergroten van de lusten van bezoek voor alle Nederlanders en de bewustwording hiervan, en om de lasten actief en zichtbaar tot een aanvaardbaar minimum te beperken.

Prioriteit 2: Nederland overal aantrekkelijk
Hier gaat het om het verbeteren van het huidige aanbod en het creëren van nieuw aanbod, zodat andere bezoekers naar andere plekken en waar mogelijk op andere momenten komen.

Prioriteit 3: Toegankelijk en bereikbaar
Hier wordt gerefereerd aan mobiliteit die aansluit bij de behoeften en het gedrag van bezoekers én bewoners door een integrale benadering voor lucht-, spoor-, weg- en waterverkeer.

Prioriteit 4: Verduurzaming moet
Verduurzaming door circulair om te gaan met grondstoffen, door vervuiling en verspilling te voorkomen en CO2-uitstoot te minimaliseren.

Prioriteit 5: Een gastvrije sector
Hierbij gaat het om investeren in het imago, de professionaliteit en de aantrekkelijkheid van de sector als werkgever.

Jeroen Bennink (flickr)

Randvoorwaarden voor succes

Om dit te realiseren heeft het NBTC drie randvoorwaarden voor succes benoemd:

  1. Professionaliseren van organisatie en regie. Toerisme moet een beleidsprioriteit worden en er moet een cross-sectoraal Toerismepact komen.
  2. Extra investeren in (gebieds)ontwikkeling, innovatie, samenwerking en beleid.
  3. Genereren van data en inzicht.

Zie: Perspectief 2030.

Wat valt op aan de nieuwe toeristische visie?

Economie dominante onderliggende factor
Toerisme valt onder het Ministerie van Economische Zaken en Klimaat. In Perspectief 2030 blijft de economie een dominante onderliggende factor. Het is opvallend dat de negatieve effecten van ‘overtoerisme’, die wereldwijd en in Nederland duidelijk zichtbaar zijn, weinig aandacht krijgen (duurzaam is niet alleen klimaat, maar ook leefbaarheid). Denk aan Venetië, Barcelona en Dubrovnik en in Nederland aan Amsterdam en Giethoorn.

Een belangrijk deel van het huidige internationale toerisme in Nederland is toerisme uit de buurlanden. Dit zijn deels herhaalbezoekers die hun weg in Nederland al weten te vinden, deels nieuwe bezoekers. De herhaalbezoekers zullen niet meer de highlights in Amsterdam bezoeken, maar andere delen van Amsterdam, de regio of de rest van Nederland. Hierdoor veroorzaken zij minder overlast.

De procentueel grootste groei van het internationale toerisme komt echter door toerisme uit verder weg gelegen landen. Dit is absoluut nog een kleinere groep, maar die zal snel groeien. Deze - veelal ‘first time - visitors’ zullen naar Amsterdam komen (dé must see plek voor deze groep toeristen). In de visie wordt niet ingegaan op hoe met de groei van de ‘first time visitors’ kan en moet worden omgegaan. Onder 'lusten en lasten in balans' (prioriteit 1) worden alleen de negatieve effecten bestreden: wie haalt betaalt, en doelgerichte belasting. De oorzaak wordt niet aangepakt. Wel wordt als instrument genoemd het voeren van een actief ontmoedigingsbeleid, dat in uiterste gevallen kan worden gehanteerd. Niet duidelijk is wat dat instrument dan is.

Spreiding van toerisme
In prioriteit 2 wordt aangegeven dat ‘Nederland overal aantrekkelijker moet worden gemaakt zodat andere bezoekers naar andere plekken en waar mogelijk op andere momenten komen’. We spreken dan over spreiding van toerisme. De recente publicatie van Amsterdam in Progress geeft zes redenen waarom spreiding het drukteprobleem in Amsterdam niet gaat oplossen. Voor deze publicatie, zie Amsterdam in progress.

Met het toegankelijk en bereikbaar maken van Nederland (prioriteit 3) en deels met het aantrekkelijker maken van Nederland (prioriteit 2) wordt de basisinfrastructuur verbeterd. De basisinfrastructuur zorgt ervoor dat toeristen gemakkelijker naar Nederland kunnen komen en er kunnen verblijven. Investeren in betere lucht-, spoor-, weg- en waterverbindingen en verblijfsaccommodatie maakt het nog makkelijker naar Nederland te komen en er te verblijven. Dit is van belang voor zowel de ‘first time visitor’ als voor de herhaalbezoeker. Daarmee zal de groei van beide groepen gestimuleerd worden. De eerste groep zal eerder bijdragen aan concentratie dan aan spreiding van het internationale toerisme, wat de druk, lees overlast, in Amsterdam verder zal doen toenemen.

Interessant om te vermelden is dat Amsterdam een eerste voorzichtig stapje heeft gemaakt in het beheersen van de basisinfrastructuur. Op de dag van de Toerisme Top 2018 is het verbod van Airbnb in een aantal gebieden in Amsterdam aangekondigd. Coalitiepartijen PvdA, Groen Links, SP en D66 hebben een motie ingediend om Airbnb te verbieden in de Haarlemmerbuurt, de Wallen en de Kinkerbuurt, omdat deze buurten door toerisme te veel onder druk staan waardoor de sociale samenhang afneemt, de huizenprijzen stijgen en de ongelijkheid groeit.

Tot slot

Zonder verandering geen vooruitgang. De Griekse filosoof Heraclitus wist dat al ver voor onze tijd. Net zo waar is dat er geen verandering is zonder pijn óf ambitie. Blijkbaar is de pijn van overtoerisme nog onvoldoende voelbaar en prevaleert de economische ambitie nog steeds boven het welzijn van de bewoners en wordt geen antwoord gegeven op de vraag hoe de ongewenste groei van het internationale toerisme naar Nederland in goede banen geleid kan worden.

Foto: NBTC