De komende tijd staat er veel te veranderen in bestuurlijk Nederland. Stedelijke regio’s zijn een hot item als het gaat om toekomstige stedelijke en regionale samenwerking. Arnhem en Nijmegen onderzoeken op het gebied van culturele samenwerking hoe ze zich het beste op deze toekomst kunnen voorbereiden. 

Begin 2017 heeft het ministerie van OCW aan de Raad voor Cultuur gevraagd om advies uit te brengen voor het cultuurbeleid 2021, met een sterkere en evenwichtigere samenwerking tussen overheden onderling en tussen overheden en de cultuursector, en daarbij speciale aandacht voor stedelijke en regionale samenwerkingsvormen.  Deze vraag is voor de gemeenten Arnhem en Nijmegen een stimulans geweest om een eigen bijdrage uit te werken, als input voor het advies van de Raad. De twee gemeenten hebben LAgroup gevraagd om hen, samen met de provincie en de cultuursector, hierin te ondersteunen. 

Hoe staat het met de culturele samenwerking?
Met de cultuursector, de twee gemeenten en de provincie hebben we de status quo in kaart gebracht. Welke professionele culturele instellingen zijn er in de twee steden? Hoe is de huidige samenwerking tussen de cultuurinstellingen en tussen de twee steden? Uit de analyse blijkt dat beide steden een heel eigen cultuurprofiel hebben en dat de profielen sterk complementair zijn aan elkaar. Een goede uitgangspositie voor samenwerking.

Wat betreft de culturele samenwerking tussen de twee steden is er sprake van een eerste begin. Een aantal voorbeelden laat nu al zien wat mogelijk is, zoals De Nieuwe Oost, een structurele samenwerking tussen drie productiehuizen: Generale Oost in Arnhem voor theater en dans, Wintertuin in Nijmegen voor literatuur en Productiehuis Oost-Nederland in Deventer voor popmuziek. Kortom: er zijn volop kansen om de culturele samenwerking verder te verkennen en uit te bouwen.  

Actuele trends en ontwikkelingen zijn gunstig
Kijken we naar de context, dan zijn er verschillende gunstige ontwikkelingen voor een stedelijke samenwerking. Steden zijn 'in' en er is mondiaal een zichtbare trek naar de stad. Economisch en politiek worden steden belangrijker en regionalisering maakt deel uit van de schaalsprong die de 21e eeuw typeert. Daarnaast heeft cultuur een grote maatschappelijke waarde en is cultuur een belangrijke vestigingsfactor voor bewoners en dus indirect voor bedrijven. Maar er zijn ook vragen die verkend en onderzocht moeten worden. Wat zijn de voordelen van de stedelijke samenwerking voor de inwoners en wat is hun 'culturele reisgedrag'? Welke kansen biedt de ligging van Arnhem Nijmegen tussen het Ruhrgebied en de Randstad? Hoe kunnen de overheden gezamenlijk de culturele samenwerking het beste stimuleren en ondersteunen?  

Samen de berg beklimmen?
De context en het aanbod bieden interessante mogelijkheden, maar samenwerking is niet vanzelfsprekend en vraagt verkenning, volharding en inspanning. Met elkaar moet bepaald worden wat de gezamenlijke stip op de horizon is en hoe de cultuursector en de overheden daar samen kunnen komen.

Met de input van de betrokkenen hebben we een kansrijk toekomstbeeld voor de stedelijke regio geschetst - de top van de berg - en hebben we de stappen voor de bergbeklimming aangegeven. De strategie en de gezamenlijke doelstellingen bespraken we met de twee gemeenten, de provincie en de cultuursector. Sinds november 2017 ligt er een kansrijke en gedragen strategie voor de stedelijke regio Arnhem Nijmegen als input voor het advies van de Raad voor Cultuur. De eerste stap van de beklimming is gezet. Het rapport is openbaar.